मला खात्री आहे की तुमच्यासोबतही हे घडले असेल: तुम्ही डुलकी घेत असता, काम करत असता किंवा फक्त कॉफीचा आनंद घेत असता आणि अचानक एका अनोळखी नंबरवरून तुमचा फोन वाजायला लागतो. जेव्हा तुम्ही फोन उचलता, तेव्हा तुमचा सामना एका विशिष्ट रोबोटिक आवाजाशी किंवा तुम्हाला गरज नसलेल्या जीवन विमा किंवा वीज योजनेसारख्या गोष्टी विकण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या एका अतिउत्साही ऑपरेटरशी होतो. सार्वत्रिक निराशाजनक अनुभव ज्याला अंतच नाही असे वाटते, आणि जो आपल्या दैनंदिन जीवनात एक सततचा गोंगाट बनला आहे.
सुदैवाने, या दूरध्वनीवरील छळाविरुद्धचा लढा अधिक तीव्र झाला आहे. आता हे केवळ एकापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. ब्लॉक क्रमांक एक एक करूनपण तिथे एक आहे उपायांची परिसंस्था सरकारी कायद्यांपासून ते आपल्या उपकरणांमध्येच असलेल्या स्मार्ट साधनांपर्यंत अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. या लेखात, आम्ही सर्व उपलब्ध पर्यायांची सविस्तर माहिती देऊ, जेणेकरून तुम्ही तुमची मनःशांती परत मिळवू शकाल आणि तुमचा फोन तणावाचे कारण बनण्यापासून थांबवू शकाल.
ऑपरेटर्सची नवीन आक्रमकता आणि ४०० प्रीफिक्स
स्पॅमविरुद्धचा लढा दूरसंचार क्षेत्रातून जोरदारपणे सुरू झाला आहे. ऑरेंजसारख्या दिग्गज कंपन्यांनी पहिले पाऊल उचलले असून, त्यांच्यासोबत मोविस्टार आणि ओ2, तसेच बँकादेखील सामील झाल्या आहेत. सिम्योसारखे व्हर्च्युअल ऑपरेटर्सदेखील मागे राहिलेले नाहीत, जे सेवा देत आहेत. स्वयंचलित ओळख प्रणाली जेणेकरून वापरकर्त्याला 'स्वीकारा' बटण दाबण्यापूर्वी आपण कशात सामील होत आहोत याची कल्पना येईल. उदाहरणार्थ, सिम्योच्या बाबतीत, ही सेवा स्वयंचलित आणि विनामूल्य आहे, मात्र त्यासाठी मोबाईल फोन VoLTE शी सुसंगत असणे आणि त्यात 4G किंवा 5G कव्हरेज असणे आवश्यक आहे.
पण सर्वात प्रमुख उपाययोजना सरकारने ग्राहक सेवा कायद्याच्या रूपात केली आहे. ऑक्टोबरपासून, व्यावसायिक संवाद साधणाऱ्या कंपन्यांना वापरणे बंधनकारक असेल... उपसर्ग 400हा एक क्रांतिकारक बदल आहे, कारण यामुळे नागरिकांना तात्काळ कळेल की आलेला कॉल ही एक जाहिरात आहे. शिवाय, हे नंबर एकतर्फी आहेत, म्हणजेच तुम्ही परत कॉल करू शकत नाही, त्यामुळे तुम्ही संभाव्य सापळे किंवा फसवणुकीत अडकण्यापासून वाचता.
हा नियम म्हणजे खेळ नाही: जर एखादी कंपनी या नियमावलीचा वापर करत नसेल किंवा टेलिमार्केटिंगसाठी मोबाईल नंबर वापरत असेल, तर तिला त्याचे परिणाम भोगावे लागतील. जड दंड आणि ऑपरेटरद्वारे कॉल आपोआप ब्लॉक केला जाईल. शिवाय, अनधिकृत कॉलद्वारे केलेला कोणताही करार रद्दबातल ठरवला जाईल, ज्यामुळे कंपन्यांना परवानगीशिवाय आम्हाला सतत कॉल करण्याचे प्रोत्साहन मिळणार नाही.
कायदेशीर साधने: रॉबिन्सन लिस्ट आणि जाहिरात थांबवा
जर तुम्हाला समस्येच्या मुळाशी जायचे असेल, तर जाहिरात ऑप्ट-आउट रजिस्ट्रीमध्ये नोंदणी करणे हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे. यापैकी सर्वात प्रसिद्ध आहे... रॉबिन्सन यादीएक विनामूल्य नोंदणी अर्ज, ज्यामध्ये तुम्ही फोन, एसएमएस, ईमेल किंवा पोस्टद्वारे जाहिरात प्राप्त करू इच्छित नाही हे नमूद करता. कंपन्यांना त्यांच्या मोहिमा सुरू करण्यापूर्वी ही यादी तपासणे कायदेशीररित्या बंधनकारक आहे; तुम्ही नोंदणीकृत असताना जर त्यांनी तुम्हाला कॉल केला, तर तुम्हाला स्पॅनिश डेटा संरक्षण एजन्सी (AEPD) कडे तक्रार दाखल करण्याचा अधिकार आहे.
जाहिरात थांबव सूचीचा (Advertising Stop List) पर्याय देखील उपलब्ध आहे, जी २०२५ मध्ये मंजूर झालेली एक प्रणाली असून वापरकर्त्यांना अनेक संपर्क आणि संवाद माध्यमांची नोंदणी करण्याची परवानगी देते. नोंदणी केल्याने एक कायदेशीर अडथळा निर्माण होतो, जो कंपन्यांना बंधनकारक करतो. तुमच्या गोपनीयतेचा आदर करतोहे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे की, वेब ब्राउझ करताना आपण जाहिरात संमतीच्या बॉक्सवर टिक करू नये आणि जर आपण भूतकाळात असे केले असेल, तर आपल्याला कंपनीच्या माध्यमातून कोणत्याही वेळी ती परवानगी मागे घेण्याचा अधिकार आहे.
याव्यतिरिक्त, जे अजूनही लँडलाईन वापरतात, त्यांनी सक्रिय करण्यासाठी त्यांच्या ऑपरेटरशी संपर्क साधावा. व्यावसायिक कॉल ब्लॉक करणेकंपनीनुसार, हे कस्टमर एरियामधून किंवा विशिष्ट कोड वापरून केले जाऊ शकते, तथापि या सेवेसाठी काही शुल्क आकारले जाते का, हे विचारून घेणे उचित राहील.
तांत्रिक उपाय आणि अवरोधक अनुप्रयोग
जेव्हा कायदा आणि नोंदी पुरेशा नसतात, तेव्हा तंत्रज्ञान मदतीला येते. अँड्रॉइड फोनच्या सेटिंग्जमध्ये आधीपासूनच कॉलर आयडी आणि स्पॅम संरक्षणाची सुविधा समाविष्ट असते, ज्यामुळे... कंपनीचे नाव पहा जर ते गूगलवर नोंदणीकृत असेल तर. तुम्हाला अधिक शक्तिशाली काही हवे असल्यास, अत्यंत प्रभावी तृतीय-पक्ष ॲप्लिकेशन्स उपलब्ध आहेत. ट्रूकॉलर कदाचित सर्वात प्रसिद्ध आहे त्याच्या प्रचंड जागतिक डेटाबेसमुळे, जो संशयास्पद कॉल्सना रिअल-टाइममध्ये ओळखतो आणि फिल्टर करतो.
इतर मनोरंजक पर्यायांमध्ये 'हिया' (Hiya) आहे, जे ऑटो-लॉक आणि रिव्हर्स नंबर लुकअपची सुविधा देते, आणि 'मिस्टर नंबर' (Mr. Number) आहे, ज्याचा फायदा असा आहे की... एसएमएस संदेश देखील ब्लॉक करा त्रासदायक. बॉट्सविरुद्ध अधिक आक्रमक उपाय शोधणाऱ्यांसाठी, रोबोकिलर टेलिमार्केटिंग बॉट्सना रोखण्यासाठी स्वयंचलित प्रतिसादांचा वापर करतो, ज्यामुळे त्यांनी तुम्हाला काय विकण्याचा प्रयत्न केला याच्या रेकॉर्डिंगचे तुम्ही नंतर पुनरावलोकन करू शकता.
डिव्हाइस स्तरावर, सर्वात सोपा पर्याय म्हणजे मॅन्युअल ब्लॉकिंग: कॉल हिस्ट्रीमधील नंबरवर टॅप करा आणि त्याला स्पॅम म्हणून मार्क करा. अनेक आधुनिक फोनमध्ये आधीपासूनच ही सुविधा असते. ते या नमुन्यांमधून शिकतात. आणि ते सारखे कॉल आपोआप फिल्टर करून, फोन न वाजताच थेट व्हॉइसमेलवर पाठवू लागतात.
व्यावहारिक सूचना आणि फसवणूक प्रतिबंध
सर्वच कॉल्स जाहिरातीचे नसतात; काही फसवणुकीचे प्रयत्न असतात. त्यामुळे, अनोळखी व्यक्तीला कॉल केल्यावर केवळ "हो?" असे उत्तर देणे टाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, कारण फसवणूक करणारे... आपला आवाज रेकॉर्ड करा तुमची ओळख चोरण्यासाठी. समोरच्या व्यक्तीची गोष्ट कितीही पटण्यासारखी वाटली तरी, वैयक्तिक माहिती कधीही न देणे हाच सर्वात शहाणपणाचा मार्ग आहे.
तुम्ही कधी विचार केला आहे का की काही कॉल तुम्ही उत्तर देताच लगेच का कट होतात? याचे कारण प्रेडिक्टिव्ह डायलिंग आहे. कंपन्या असे सॉफ्टवेअर वापरतात जे एकाच वेळी अनेक कॉल्स लावते, आणि तुम्ही उत्तर देता त्या अचूक क्षणी जर ऑपरेटर उपलब्ध नसेल, तर लाईन कट होते. धोकादायक गोष्ट ही आहे की यामुळे... तुमचा नंबर सक्रिय असल्याची खात्री करा आणि तुम्ही सहसा कोणत्या वेळी उत्तर देता, ज्यामुळे डेटाबेसच्या काळ्या बाजारात तुमच्या फोन नंबरची किंमत वाढते.
यावर मात करण्यासाठी, एक सोपा उपाय म्हणजे कॉल चालू असतानाच थेट नंबर काढून टाकण्याची विनंती करणे. "मला यापुढे कॉल स्वीकारण्याची इच्छा नाही आणि मी विनंती करतो की तुम्ही माझा नंबर तुमच्या नोंदींमधून काढून टाकावा," यासारखे छोटे पण ठाम वाक्य वापरल्याने, कंपनी कायदेशीररित्या ती विनंती स्वीकारण्यास बांधील राहते. हा काही जादुई उपाय नाही, कारण तो नंबर फक्त दुसऱ्या डेटाबेसमध्ये हस्तांतरित केला जाऊ शकतो. वारंवारता कमी करा त्या विशिष्ट स्रोताकडील संपर्कांमधून.
तुमची गोपनीयता अधिक जपण्यासाठी, तुम्ही तुमच्या सेवा पुरवठादाराकडे फोन डिरेक्टरीमधून तुमचे नाव काढून टाकण्याची विनंती देखील करू शकता. डिरेक्टरीमध्ये नाव असल्यामुळे तुम्हाला आपोआप स्पॅम मिळेलच असे नाही, तरीही त्यातून तुमची माहिती काढून टाकणे हा एक चांगला पर्याय आहे. त्यामुळे कंपन्यांना अडचण येते तुमच्या संपर्क माहितीवर सहजपणे आणि मोठ्या प्रमाणावर प्रवेश मिळवा.
सर्वसाधारण दूरसंचार कायदा आणि ग्राहक संरक्षण कायद्याचा पाठिंबा असल्यामुळे, आपल्याला हे माहीत आहे की व्यावसायिक कॉल केवळ आठवड्याच्या दिवसांमध्ये, सकाळी ९:०० ते रात्री ९:०० या वेळेतच व्हायला हवेत. वगळण्याच्या यादीवर नोंदणी करणे, फिल्टरिंग ॲप्स वापरणे, ४०० या प्रीफिक्सवर लक्ष ठेवणे आणि फोनबाबत सावधगिरी बाळगणे या सर्वांच्या एकत्रित उपायांमुळे, टेलिफोनद्वारे होणारा छळ मोठ्या प्रमाणात कमी करणे आणि आपली डिजिटल मनःशांती जपणे शक्य आहे.
